“Thủ phạm” của hạn mặn miền Tây: 8 đập của Trung Quốc chặn đứng 40 tỉ m3 nước thượng nguồn sông Mekong

Ruộng đồng miền Tây đang trải qua những ngày hạn mặn khủng khiếp, mà nguyên nhân chính là những đập thủy điện Trung Quốc ở thượng nguồn sông Mekong.

Miền Tây những ngày tháng 3 đang trải qua khô hạn khủng khiếp. Người nông dân đang vắt kiệt những giọt mồ hôi cuối cùng để chắt chiu từng chút nước ít ỏi.

Thiếu nước, những cánh đồng khô hạn ở miền Tây sẽ trân mình chịu sự xâm nhập của nước mặn. Vùng đất phương Nam trù phú này đang có nguy cơ thành hoang mạc nếu không có các giải pháp từ trong nước đến quốc tế.

Hàng loạt các con kênh khô hạn. Hàng dừa nước thơ mộng từng đi vào văn chương, điện ảnh thì nay xác xơ, héo hắt.

Cảnh tượng càng đáng lo khi nhìn từ trên cao, gần như một vùng rộng lớn không còn thấy bóng dáng những dòng kênh cùng những chiếc ghe qua lại.

Tại rất nhiều khu dân cư, bà con đã phải xếp hàng dưới trời nắng để mua, hoặc xin nước ngọt đựng vào những chiếc can nhựa 20 lít. Nhiều cửa hàng tạp hóa đã tranh thủ dịp này để nhập về hàng ngàn can nhựa bán lại kiếm lời. Giá mỗi chiếc can là 35.000 đồng.

“Người không có nước xài thì không thể nào tưới cây cối, rau màu được. Cứ đà này kéo dài thì không cách nào sống nổi“. Anh Hiếu, chủ doanh nghiệp quảng cáo nói. Để giúp bà con, mỗi ngày hai lần, anh trực tiếp lái xe tải chở nước từ Mỹ Tho lên Gò Công phân phát miễn phí cho bà con.

Việc cho nước miễn phí của anh Hiếu được bà con gọi tên là “ngang ngửa đi chùa tích đức”.

Tình hình cũng không mấy sáng sủa hơn ở Bến Tre khi hàng trăm hộ dân cũng phải mua nước sạch để dùng mỗi ngày.

Xô xát, tranh giành từng can nước đã xảy ra giữa những người xóm giềng vốn hồn hậu, chất phác.

Theo nghiên cứu của Mekong Freedom Network, 8 đập thủy điện chắn ngang sông Mekong (Lan Thương) trên đất Trung Quốc đã giữ lại tổng cộng hơn 40 tỉ m3 nước cho các mục đích phát điện, tưới tiêu…

Đây là một trong số nguyên nhân chính khiến dòng chảy sông Mekong trở nên bất thường những ngày qua.

Các nhà hoạt động môi trường ở Thái Lan cho biết mực nước thấp nhất họ quan sát được trên sông Mekong là khi đập Cảnh Hồng, thuộc tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) giảm mức xả nước xuống chỉ còn 500 m3/giây.

Đến ngày 18-7-2019, Cảnh Hồng tăng lượng nước xả lên 1.000 m3/s, tuy nhiên nước sông Mekong ở vài tỉnh phía bắc và đông bắc Thái Lan vẫn chưa phục hồi, khiến các hoạt động như giao thông đường thủy, đánh bắt cá, bơm nước… đều bất khả thi.

Nhìn chung, các chuyên gia chỉ ra 3 nguyên nhân chính khiến mực nước sông Mekong ở Thái Lan, Lào, Campuchia, Việt Nam xuống thấp kỷ lục: lượng mưa giảm; đập Cảnh Hồng xả ít nước; đập Xayaburi ở Lào chạy thử nghiệm.

Bà Pianporn Deetes – giám đốc chiến dịch của Tổ chức Sông ngòi quốc tế tại Thái Lan (International Rivers) – kêu gọi đã đến lúc chính phủ các quốc gia trong khu vực cần nỗ lực kiểm soát việc khai thác sông Mekong.

Bà Pianporn nhận định các biểu hiện như mực nước thấp bất thường, sự xuất hiện của cồn cát và ghềnh đá dưới đáy sông, cá nổi lên hàng loạt, trạm bơm ngưng hoạt động… chỉ là “khởi đầu” của một viễn cảnh xấu phía trước.

Dù đập Xayaburi ở Lào trữ nước chính thức đi vào hoạt động, thì tình hình cũng chưa biết khi nào sẽ cải thiện.

“Chỉ mới có 2 đập thủy điện giữ nước mà chúng ta đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Vẫn còn 28 đập khác ở Trung Quốc và 11 đập ở Lào đã được lên kế hoạch…” – bà Pianporn băn khoăn.

Báo Trung Quốc “né” thủy điện

Sau khi báo chí Đông Nam Á đồng loạt đưa tin về sông Mekong, Tân Hoa xã của Trung Quốc cũng chạy bản tin về “mực nước thấp kỷ lục” trên sông Mekong trong đầu mùa mưa.

Tuy nhiên, hãng thông tấn của Trung Quốc chỉ dẫn lại đúng một thông tin từ Ủy hội sông Mekong (MRC), rằng lượng mưa ở lưu vực sông Mekong từ đầu năm nay kém (do đó sông Mekong thiếu nước), mà không đề cập chữ nào đến hoạt động của thủy điện Cảnh Hồng.

Nguồn: https://tuoitre.vn/8-dap-trung-quoc-chan-40-ti-m3-nuoc-song-mekong-khien-muc-nuoc-xuong-thap-ky-luc-20190722103711117.htm